پژوهشنامه دیپلماسی فرهنگی

پژوهشنامه دیپلماسی فرهنگی

ظرفیت‌ شناسی ادبیات مقاومت بر اساس الگوی ارتباطات میان فرهنگی قرآنی (مطالعه موردی ادبیات ونزوئلا)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد همکار مجتمع زبان، ادبیات و فرهنگ شناسی جامعه المصطفی (ص) دانشجوی دکتری رشته فرهنگ و ارتباطات، دانشکده فرهنگ و علوم اجتماعی‌
2 استادیار گروه مطالعات فرهنگی و ارتباطات، دانشکده فرهنگ و علوم اجتماعی‌ رفتاری دانشگاه باقرالعلوم، قم، ایران
10.22034/cdrj.2026.545892.1055
چکیده
در فضای رقابتی نظام بین‌الملل، دیپلماسی فرهنگی به‌عنوان یکی از مؤثرترین ابزارهای قدرت نرم، نقش مهمی در شکل‌دهی به روابط پایدار میان دولت‌ها و ملت‌ها ایفا می‌کند. با این حال، کاربست الگوهای مسلط غرب‌محور در تعاملات فرهنگی، ظرفیت‌های مستقل و ضدسلطه را با محدودیت مواجه ساخته است. مسئله این پژوهش آن است که چگونه می‌توان با بهره‌گیری از یک الگوی ارتباطات میان‌فرهنگی قرآنی، از ادبیات مقاومت ونزوئلا به‌عنوان ظرفیتی راهبردی در جهت تقویت دیپلماسی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران استفاده کرد. چارچوب نظری مقاله بر مفاهیم قرآنی تعارف، استماع، گشودگی نسبت به دیگری و هم‌شناسی فرهنگی استوار است که امکان تعامل فرهنگی فعال را در عین حفظ مرزهای هویتی و نفی سلطه فراهم می‌سازد. پژوهش با روش تحلیل محتوای کیفی و بر پایه تحلیل مصاحبه‌ها و مطالعات اسنادی انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که ادبیات مقاومت ونزوئلا با بازنمایی مضامینی چون استعمارستیزی، عدالت‌خواهی، هویت ملی و مقاومت در برابر امپریالیسم، ظرفیت بالایی برای تبدیل‌شدن به ابزار دیپلماسی فرهنگی میان ایران و ونزوئلا دارد. نتایج حاکی از آن است که سیاست‌گذاری هدفمند در حوزه ترجمه، نشر و تبادل این آثار می‌تواند به تعمیق روابط فرهنگی دوجانبه، هم‌افزایی گفتمان مقاومت و تقویت جایگاه ایران در دیپلماسی فرهنگی جنوب–جنوب منجر شود.
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 14 اردیبهشت 1405

  • تاریخ دریافت 17 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 14 اردیبهشت 1405
  • تاریخ اولین انتشار 14 اردیبهشت 1405