پژوهشنامه دیپلماسی فرهنگی

پژوهشنامه دیپلماسی فرهنگی

مرور نظام‌مند پژوهش‌های حوزه دیپلماسی علم و فناوری در راستای برندسازی(با تأکید بر پژوهش‌های انجام‌شده در نشریه‌های جمهوری اسلامی ایران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد دانشگاه امام صادق(ع) و عضو مدعو گروه مطالعات جهان، فرهنگستان علوم ایران، تهران، ایران (نویسنده مسئول)
2 پژوهشگر پژوهشکدۀ مطالعات زن و خانواده، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران
3 استادیار گروه مدیریت رسانه، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران
چکیده
دیپلماسی علم و فناوری به‌عنوان مفهومی میان‌رشته‌ای، در دهۀ اخیر به یکی از محورهای کلیدی در روابط بین‌الملل و سیاست‌گذاری علمی تبدیل شده که ظرفیت برندسازی کشورها را دارد. این حوزه موضوعاتی از علوم سیاسی، جامعه‌شناسی، علوم ارتباطات، حقوق، روان‌شناسی، اقتصاد و روابط بین‌الملل را در‌بر‌می‌گیرد و هدف آن شناسایی مسائل و ارائۀ راهکارهایی برای رفع کاستی‌های پژوهشی، سیاست‌گذاری و تقویت برندسازی است. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از روش مرور نظام‌مند، به طبقه‌بندی تحقیقات انجام‌شده و تحلیل موضوع‌های مطرح‌شده در هر دسته پرداخته است. این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر داده‌ها ترکیبی از روش‌های کمّی و کیفی است که با استفاده از داده‌های استخراج‌شده از نشریه‌های داخلی ایران انجام شده است.
نتایج نشان‌دهندۀ تنوع رویکردهای نظری و روش‌های پژوهشی شامل نمونه‌گیری کمّی و کیفی و بهره‌گیری از روش‌های آماری و تحلیل مضمون است. رشد چشمگیر مقالات این حوزه در دو دهۀ اخیر، به‌ویژه با مشارکت پژوهشگران جوان در رشته‌های مختلف، نشان‌دهندۀ توجه فزاینده به این موضوع در راستای برندسازی است. تحلیل مضمون پژوهش‌ها پنج مقولۀ اصلی را شناسایی کرد: علل تأثیرگذار، چیستی (ماهیت)، چرایی (اهداف)، چگونگی (ملاحظات پیاده‌سازی) و تأثیر (پیامدها). باوجود پیشرفت ادبیات این حوزه، فقدان چهارچوب نظری یکپارچه همچنان چالش اصلی در فهم و اجرای دیپلماسی و برندسازی علم و فناوری است. یافته‌های این پژوهش می‌تواند مبنایی برای تدوین راهبردهای جامع در بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی و فناورانه در سطوح ملی و فراملی فراهم کند و جایگاه علمی کشور را در جهت برندسازی آن در سطح جهانی ارتقا دهد.

نتایج فراتحلیل نشان‌دهنده تنوع رویکردهای نظری و روش‌های پژوهشی، شامل نمونه‌گیری کمی و کیفی و بهره‌گیری از روش‌های آماری و تحلیل مضمون است. رشد چشمگیر مقالات این حوزه در دو دهه اخیر، به‌ویژه با مشارکت پژوهشگران جوان در رشته‌های مختلف، نشان‌دهنده توجه فزاینده به این موضوع در راستای برندسازی است. تحلیل مضمون پژوهش‌ها پنج مقوله اصلی را شناسایی کرد: علل تأثیرگذار، چیستی (ماهیت)، چرایی (اهداف)، چگونگی (ملاحظات پیاده‌سازی) و تأثیر (پیامدها). با وجود پیشرفت ادبیات این حوزه، فقدان چارچوب نظری یکپارچه همچنان چالش اصلی در فهم و اجرای دیپلماسی و برندسازی علم و فناوری است. یافته‌های این پژوهش می‌تواند مبنایی برای تدوین راهبردهای جامع در بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی و فناورانه در سطوح ملی و فراملی فراهم کند، جایگاه علمی کشور را در جهت برندسازی آن در سطح جهانی ارتقا دهد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Systematic Review of Research toward of Science and Technology Diplomacy in the Field of Branding (With Emphasis on Research Conducted in Publications of the Islamic Republic of Iran)

نویسندگان English

Hassan Bashir 1
Seyed javad Hosseini 2
Seyyed Morteza Esmaili Taba 3
1 Professor, Imam Sadiq University and visiting member of the World Studies Department, Academy of Sciences, Islamic Republic of Iran, Tehran, Iran. (Correspondence author)
2 PhD student in Media Management, Media and Communication, Faculty of Social Sciences, Media and Communication, University of Religions and Denominations, Qom, Iran
3 Assistant Professor, Department of Media Management, University of Religions and Denominations, Qom, Iran
چکیده English

Science and technology diplomacy, as an interdisciplinary concept, has become one of the key axes in international relations in the last decade, which has the potential to brand countries. This field encompasses topics from political science, sociology, communication sciences, law, psychology, economics, and international relations, and its goal is to identify issues and provide solutions to address research shortcomings, policy-making, and strengthen branding. This study, using a systematic review method, has categorized the research conducted and analyzed the issues raised in each category. The study is applied in terms of purpose and is a combination of quantitative and qualitative methods in terms of data, and was conducted using data extracted from Iranian publications. The results indicate a variety of theoretical approaches and research methods, including the use of statistical methods and content analysis. The significant growth of articles in this field in the last two decades, especially with the participation of young researchers in various fields, indicates the increasing attention to this issue in the direction of branding. The content analysis of the studies identified five main categories: influential causes, what (nature), why (objectives), how (implementation considerations), and impact (consequences). Despite the progress of the literature in this field, the lack of a unified theoretical framework remains the main challenge in understanding and implementing science and technology diplomacy and branding.

کلیدواژه‌ها English

Branding
Science and Technology Diplomacy
Interdisciplinary Studies
Systematic Review
Content Analysis

  • تاریخ دریافت 28 مرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 23 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 21 مهر 1404
  • تاریخ اولین انتشار 11 بهمن 1404