پژوهشنامه دیپلماسی فرهنگی

پژوهشنامه دیپلماسی فرهنگی

عناصر تمدن ساز فرهنگ اسلامی از منظر مقام معظم رهبری(مدظله‌العالی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری رشته مدیریت راهبردی فرهنگی دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران (نویسنده مسئول)
2 استادیار، علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
3 دانشجوی دکتری روابط بین‌الملل دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده
مقام معظم رهبری، همواره به مسئلۀ فرهنگ به‌عنوان اصلی‌ترین پایه و زیرساخت تمدن‌سازی اسلامی توجه ویژه‌ای داشته‌اند و فرهنگ اسلامی را نه‌تنها میراثی تاریخی بلکه نیرویی پویا و تمدن‌ساز می‌دانند.
ایشان برای توسعۀ تمدن اسلامی، نظریۀ جدید «تمدن نوین اسلامی» را مطرح نموده‌اند و همواره ایجاد آن را به‌عنوان آرمان و خط کلی نظام اسلامی توصیه کرده و مورد تأکید قرار داده‌اند. مقالۀ حاضر، فرهنگ اسلامی تمدن‌ساز از طریق بررسی ویژگی‌ها، ارکان، جهان‌بینی و عناصر آن در اندیشۀ محققان گوناگون مورد واکاوی قرار گرفته و با تطبیق نتایج حاصل با نقل‌قول‌ها، فرمایش‌ها و پیام‌های مقام معظم رهبری دربارۀ برخی از عناصر به این سؤال مهم پاسخ داده است که عناصر تمدن‌ساز فرهنگ اسلامی از دیدگاه مقام معظم رهبری کدامند و آیا این عناصر مورد توجه محققان، با عناصر مورد نظر مقام معظم رهبری متفاوت بوده یا مشابه‌اند؟
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Civilization-Building Elements of Islamic Culture from the Perspective of the Supreme Leader

نویسندگان English

Abdorreza Abbasi 1
Reza Maleki 2
Mohammadreza Jafari 3
1 PhD student in Strategic Cultural Management, National Defense University, Tehran, Iran (Correspondence author)
2 Assistant Professor, Information Science and Epistemology, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Allameh Tabatabaei University, Tehran, Iran
3 PhD student in International Relations, University of Tehran, Iran
چکیده English

The Supreme Leader has always paid special attention to the issue of culture as the main foundation and infrastructure of Islamic civilization and considers Islamic culture not only as a historical heritage, but also as a dynamic and civilization-building force.
The Supreme Leader has proposed a new theory of "New Islamic civilization" for the development of Islamic civilization and has always recommended and emphasized its creation as the ideal and general line of the Islamic system. In this article, the civilization-building Islamic culture has been analyzed by examining its characteristics, pillars, worldview and elements in the thoughts of various researchers and by comparing the results with the quotes, orders and messages of the Supreme Leader regarding some of the elements, this important question has been answered: what are the civilization-building elements of Islamic culture from the perspective of the Supreme Leader and are the civilization-building elements of Islamic culture considered by researchers different from the elements considered by the Supreme Leader or are they similar?
Based on the results obtained in this research, which was conducted through a random selection of fourteen cultural elements; Enjoining good and forbidding evil, avoiding ethnic differences among Muslims and focusing on unity, the centrality of mosques and the role of religious places, avoiding petrification, avoiding and moving away from secularism, purity in action, manifestation of self-belief, serious attention to youth, monotheism, the centrality of the Quran, sincerity in action, revolutionary struggle, issuing jurisprudential rulings in accordance with the new needs of humanity and training specialized human resources and examining them have been achieved.

کلیدواژه‌ها English

فرهنگ اسلامی
تمدن
عناصر
تمدن ساز
آیت‌الله خامنه‌ای
فهرست منابع
آشوری، داریوش (1389). تعریفها و مفهوم فرهنگ. تهران: آگاه.
آگوستین، سنت (1391). شهر خدا، ترجمه حسین توفیقی. قم: انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب.
ابن‌خلدون، عبدالرحمن (1375). مقدمه، ترجمه محمدپروین گنابادی. تهران: علمی و فرهنگی.
اسعدی، محمدمصطفی (1403). تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی. تهران: معارف.
اسلامیفرد، زهرا (1389). تاریخ فرهنگ و تمدن اسلام، قم: نشر معارف‌.
اکبری، مرتضی؛ رضائی، فریدون، (۱۳۹۴). واکاوی شاخصههای تمدن نوین اسلامی در اندیشه مقام معظم رهبری. تهران: مطالعات الگوی پیشرفت اسلامی و ایرانی.
امام خمینی، روح‌الله (1377). شرح چهل حدیث. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
پیروزمند، علیرضا؛ خورشیدی، محمد (1398). «مؤلفه‏‌های ساختاری تمدن‌سازی اسلامی (با رویکرد آینده‌پژوهی)»، فصلنامه مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی، سال دوم، شماره 1، شماره پیاپی 3، مرداد 1398، صص 358-329.
توین بی، آرنولد (1376). بررسی تاریخ تمدن، ترجمه محمد‌حسین آریا. تهران: امیر‌کبیر.
جان‌احمدی، فاطمه (1388). تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی. تهران: نشر معارف.
جعفری، علامه محمدتقی (1373). فرهنگ پیرو، فرهنگ پیشرو. تهران: علمی و فرهنگی.
جندی، انور (1371). اسلام و جهان معاصر، ترجمه حمیدرضا آژیر. مشهد: آستان قدس رضوی.
جهان‌بین، فرزاد؛ میرحسینی، فرشته (1396). «بررسی و مقایسۀ مؤلفه‌های تمدن‌ساز میان چهار کشور ج.ا.ایران، عربستان، ترکیه، مالزی»، مطالعات سیاسی جهان اسلام، سال ششم، شماره 2، شماره پیاپی 22، شهریور 1396، صص 92-61.
دورانت، ویلیام جیمز (1343). تاریخ تمدن (ج.۱: مشرق‌زمین گاهواره تمدن)، ترجمه احمد آرام. تهران: مؤسسه فرانکلین.
رشیدی، بهروز (1391). فرهنگ و تمدن اسلامی. تهران: تیبا.
زرین‌کوب، عبدالحسین (1384). کارنامه اسلام (چاپ نهم). تهران: امیرکبیر.
شعبانی، غلام‌محمد (1384). ویژگی‌های مدینه فاضله از دیدگاه اسلام، قم: مرکز جهانی علوم اسلامی.
عبدالملکی، هادی؛ نظامی‌پور، قدیر و عشایری، طاها (1397). «نظریه گذار تمدنی به‌مثابۀ راهبردی برای تحقق تمدن نوین اسلامی با تأکید بر بیداری اسلامی»، فصلنامه مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی، سال اول، شماره 1، تیر 1397، صص 151-115.
لوکاس، هنری (1384). تاریخ تمدن (جلد 1)، ترجمه عبدالحسین آذرنگ. تهران: سخن.
مرکز مطالعات و تحقیقات فرهنگی بین‌المللی (1374). مجموعه مقالات اولین کنفرانس بین‌المللی فرهنگ و تمدن اسلامی.
مطهری، مرتضی (1379). خدمات متقابل اسلام و ایران. تهران: صدرا.
مقام معظم رهبری (1392). بیانات رهبری، 14/06/1392. www.khamenei.ir.
مقام معظم رهبری (1397). بیانیه گام دوم انقلاب. سایت: www.khamenei.ir
مقام معظم رهبری (1401، 1402). بیانات رهبری، 21/2/1401 و 26/10/1402. www.khamenei.ir.
ولایتی، علی‌اکبر (۱۳۸۴). پویایی فرهنگ و تمدن اسلام و ایران. تهران: وزارت امور خارجه.
یاقوتی، ابراهیم (1398). «مؤلفه‌ها و راهکارهای تمدن نوین اسلامی در اندیشه‌های امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری(مدظله العالی)»، شاهد اندیشه، سال اول، شماره اول، تابستان 1398، صص 137-107.
 
Braun, V. & Clarke, V. (2006). “Using thematic analysis in psychology”. Qualitative Research in Psychology, Vol. 3, 2006, Issue 2, pp. 77-101.
Derakhshe jalal & et.al (2018). Modem Islamic Civilization's Horizons in Sky of Ayatollah khamenei’s Thoughts, Tehran: Imam Sadiq University Publishing (In Persian).
Kamali, Yahya (2018). “Methodology of content analysis and its application in public policy studies”, Quarterly Journal of Public Policy, Vol. 4, No. 2, pp. 189-208 (In Persian).

  • تاریخ دریافت 13 خرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 13 مرداد 1404
  • تاریخ اولین انتشار 06 مهر 1404