" انتشارات بین المللی الهدی وابسته به سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی "پژوهشنامه دیپلماسی فرهنگی30602420260220International Relations in the Light of Revelatory Rationality: A Philosophical Reflection on Qur’anic Diplomacy as a Hermeneutical Actروابط بینالملل در پرتو عقلانیت وحیانی: تأملی فلسفی بر دیپلماسی قرآنی بهمثابه کنش هرمنوتیکی75523936610.22034/cdrj.2026.521803.1046FAمهدیرضازاده جودیدکترای فلسفه و کلام اسلامی، دپارتمان فلسفه، دانشگاه مفید، قم، ایران (نویسنده مسئول)0000-0003-3433-1900سیدمصطفیحسینیرئیس مرکز بینالمللی قرآن و تبلیغ، سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، تهران، ایران0009-0007-9551-6542سیدحسنعصمتی بایگیپژوهشگر ارشد حوزه روابط فرهنگی ـ بینالمللی، سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، تهران، ایران0009-0000-2964-4449Journal Article20250506This article, adopting a philosophical approach grounded in the epistemological and ontological foundations of the Holy Qur’an, seeks to conceptualize Qur’anic diplomacy as a civilizational framework for structuring international relations. The central question is how a diplomatic model can be derived-one rooted in revelatory rationality, sacred wisdom, and tawḥīdic spirituality-that stands in contrast to the ontological materialism and power-centered paradigms of dominant international discourses.
This qualitative study employs a hermeneutic-interpretive methodology and, through an analysis of Qur’anic texts alongside concrete instances of hermeneutic action across diverse geographical contexts such as Africa, Asia, and Europe, elucidates the foundational pillars of this model. The findings indicate that, at the theoretical level, Qur’anic diplomacy is anchored in principles such as revelatory ontology, interpretive rationality, and an interaction-oriented ethic. In practice, this diplomacy utilizes sacred aesthetics, artistic rituals, and a hermeneutics of persuasion to function as a global mechanism for intercultural understanding.
To overcome operational challenges and enable the practical implementation of this model, macro-level strategies are proposed-from the individual to thematic and institutional levels-such as cultivating the “Qur’anic diplomat,” emphasizing shared discourses, and establishing a “Qur’anic Council of the Islamic World.” This model opens a horizon for reconstructing the identity of the Muslim ummah and confronting the crisis of meaninglessness engendered by modernity.<span lang="AR-SA">این مقاله با اتخاذ رویکردی فلسفی و با تکیه بر مبانی معرفتی و هستیشناختی قرآن کریم، تلاش دارد تا مفهوم دیپلماسی قرآنی را بهمثابه یک منظومه تمدنی در ساماندهی مناسبات بینالمللی صورتبندی کند. پرسش محوری آن است که چگونه میتوان الگویی دیپلماتیک مبتنیبر عقلانیت وحیانی، حکمت قدسی و معنویت توحیدی استخراج کرد که در تقابل با مادیگرایی هستیشناسانه و مبانی قدرتمحور گفتمانهای مسلط قرار گیرد. پژوهش حاضر کیفی و با اتخاذ رویکرد هرمنوتیکی ـ تأویلی، از رهگذر تحلیل متون وحیانی و مصادیق عینی کنش هرمنوتیکی در بسترهای جغرافیایی متنوع همچون افریقا، آسیا و اروپا، به تبیین بنیانهای این مدل پرداخته است. یافتهها نشان میدهند دیپلماسی قرآنی در سطح نظری بر اصولی چون هستیشناسی وحیانی، عقلانیت تأویلی و اخلاق تعاملمحور استوار است. در ساحت عمل، این دیپلماسی با بهرهگیری از زیباشناسی قُدسی، مناسک هنری و هرمنوتیک اقناع، به کنشی جهانی برای تفاهم میانفرهنگی تبدیل میشود. برای غلبه بر چالشهای اجرایی و عملیاتیسازی این الگو، راهبردهایی کلان از سطح فردی تا سطح موضوعی و نهادی مانند پرورش «دیپلمات قرآنی»، تأکید بر گفتمانهای مشترک و تأسیس «مجلس قرآنی جهان اسلام» پیشنهاد شده است. این مدل افقی را به بازسازی هویت امت اسلامی و مواجهه با بحران معنازدایی مدرنیته میگشاید.</span>https://cdrj.icro.ir/article_239366_82ce899a82dea9ae213937d6de304ddc.pdf" انتشارات بین المللی الهدی وابسته به سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی "پژوهشنامه دیپلماسی فرهنگی30602420260220بهرهگیری از پارادیپلماسی در بازنمایی گفتمان ایرانشناسی؛ از نظریه تا عمل557623936810.22034/cdrj.2026.544455.1054FAمحمد رضادهشیریاستاد دانشکده روابط بین الملل، گروه روابط بین الملل، تهران، ایران0000-0001-8223-3358مریمخالقی نژادمدرس دانشگاه و فوقدکتری علوم سیاسی، تهران، ایران (نویسنده مسئول)0000-0002-3174-8287Journal Article20250831<span lang="AR-SA">این مقاله به بررسی نقش پارادیپلماسی فرهنگی در بازتعریف گفتمان ایرانشناسی بهعنوان حوزهای میانرشتهای میپردازد که تحت تأثیر روایتهای شرقشناسانه و یکسونگر قرار دارد. با توجه به چالشهای بازنمایی هویت ایرانی در عرصۀ جهانی، پژوهش حاضر بهدنبال پاسخ به این پرسش است که چگونه پارادیپلماسی فرهنگی میتواند از طریق کنشگران غیردولتی و شبکههای بینالمللی، گفتمان ایرانشناسی را بهصورت پویا و چندصدایی بازتعریف کند. مقاله از نظریۀ بازنمایی استوارت هال بهره میگیرد که برساخت اجتماعی معنا را در چهارچوب گفتمانهای قدرت تحلیل میکند. از دید هال، بازنمایی فرهنگی نه انعکاس واقعیت، بلکه فرایندی فعال است که از طریق نظامهای نشانهای، هویتها و روابط قدرت را شکل میدهد. در پاسخ یافتههای مقاله بر این موارد تأکید دارد: پارادیپلماسی فرهنگی بهعنوان دیپلماسی غیررسمی، با ابزارهایی چون تبادلات هنری و علمی، روایتهای تکبعدی از ایران را اصلاح میکند. راهکارهای عملی شامل دیپلماسی شهری، پلتفرمهای دیجیتال و تقویت شبکههای علمی غیردولتی است. پارادیپلماسی فرهنگی میتواند گفتمان ایرانشناسی را از انحصار روایتهای سیاسی و شرقشناسانه خارج کند. روش پژوهشی نوشتار حاضر بهصورت کیفی با رویکرد مطالعۀ موردی با استفاده از ابزار مطالعات کتابخانهای و اسناد دستاول و معتبر است.</span>https://cdrj.icro.ir/article_239368_ab220f1ba3e9ffff6102e0249ef03ce0.pdf" انتشارات بین المللی الهدی وابسته به سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی "پژوهشنامه دیپلماسی فرهنگی30602420260220Analysis of Religious Diplomacy in Advancing Turkey’s Soft Power during the Justice and Development Party Era (Case Study: Structure and Policy Objectives of Turkey’s Religious Diplomacy)واکاوی دیپلماسی دینی در توسعۀ قدرت نرم ترکیه در دوران حزب عدالت و توسعه (مورد مطالعه: ساختار و اهداف سیاستی دیپلماسی دینی ترکیه)7710823936910.22034/cdrj.2026.550738.1056FAجوادصبوری کزجدانشجوی دکتری سیاستگذاری فرهنگی، دانشکده فرهنگ و ارتباطات، دانشگاه امام صادق (علیه السلام)، تهران، ایران (نویسنده مسئول)0009-0006-4230-6659حسام الدینآشنادانشیار دانشکدۀ فرهنگ و ارتباطات، دانشگاه امام صادق (علیهالسلام)، تهران، ایران0009-0000-7054-2057Journal Article20251002Following the rise to power of the Justice and Development Party (AKP) in Turkey (in 2002), the use of soft power resources to secure the country’s national interests gained increasing prominence. In this regard, attention to religious and spiritual capacities in the international arena found a prominent place in the country’s foreign policy. The main research question is: What are the policy objectives of religious diplomacy in developing Turkey’s soft power during the Justice and Development Party era? The theoretical foundation of the research is based on Joseph Nye’s concept of soft power and religious diplomacy as a subset of cultural diplomacy (with objectives of interaction, influence, and impact based on shared religious affinities). To answer the main question, based on a qualitative approach, data was collected using library, documentary, and semi-structured and unstructured interview methods. Interview data analysis was performed using Braun and Clarke’s thematic analysis method. The findings indicate that the policy objectives of Turkey’s religious diplomacy include: reviving regional soft power through the Ottoman legacy, rebuilding religious legitimacy in the Islamic world, presenting the "Turkish Modern Islam" model as a source of global soft power, and protecting the religious identity of the Turkish diaspora. The Turkish Presidency of Religious Affairs (Diyanet), as the main custodian, pursues these goals in cooperation with institutions such as the Maarif Foundation and DITIB. Overall, Turkey's religious diplomacy is a multi-dimensional and audience-centric approach to expanding soft power, relying on managerial focus, humanitarian and cultural activities, and securing political-economic interests.<span lang="AR-SA">پس از روی کار آمدن حزب عدالت و توسعه در سال 2002 در ترکیه استفاده از منابع قدرت نرم در جهت تامین منافع ملی این کشور بیش از پیش مورد توجه قرار گرفت و در این راستا، توجه به ظرفیتهای دینی و مذهبی در عرصۀ بینالمللی جایگاه پررنگی در سیاست خارجی ترکیه یافت. پرسش اصلی پژوهش این است که اهداف سیاستی دیپلماسی دینی در جهت توسعۀ قدرت نرم ترکیه در دورۀ حزب عدالت و توسعه چیست؟ مبانی نظری پژوهش بر پایۀ مفهوم قدرت نرم جوزف نای و دیپلماسی دینی بهعنوان زیرمجموعۀ دیپلماسی فرهنگی با اهداف تعاملی، نفوذ و اثرگذاری بر اساس اشتراکهای دینی استوار است. برای پاسخ به سؤال اصلی براساس رویکرد کیفی، دادهها از روش کتابخانهای، اسنادی و مصاحبۀ نیمهساختیافته و ساختنیافته جمعآوری شدهاند. تحلیل دادههای مصاحبه با روش تحلیل مضمون براون و کلارک انجام گرفته است. یافتهها نشان میدهند اهداف سیاستی دیپلماسی دینی ترکیه شامل احیای قدرت نرم منطقهای از طریق میراث عثمانی، بازسازی مشروعیت دینی در جهان اسلام و ارائۀ الگوی «اسلام مدرن ترکی» بهعنوان منبع قدرت نرم جهانی و نیز صیانت از هویت دینی دیاسپورای ترک است. سازمان دیانت ترکیه به عنوان متولی اصلی، با همکاری نهادهایی مانند بنیاد معارف و دیتیب، این اهداف را پیگیری میکند. در مجموع دیپلماسی دینی ترکیه رویکردی چندبعدی و مخاطبمحور برای بسط قدرت نرم است که بر تمرکز مدیریتی، فعالیتهای بشردوستانه و فرهنگی تکیه دارد و منافع سیاسی ـ اقتصادی را تأمین میکند.</span>https://cdrj.icro.ir/article_239369_e0edb5487ba75d989c0ebe86a3cf0269.pdf" انتشارات بین المللی الهدی وابسته به سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی "پژوهشنامه دیپلماسی فرهنگی30602420260220Enquiry into the Future in the Arab Worldپرسش از آینده در جهان عرب10912823936510.22034/cdrj.2025.509204.1041FAسعیدغفاریمدرس دانشگاه و پژوهشگر حوزۀ رسانه و آیندهپژوهی، تهران، ایران0009-0002-6365-598XJournal Article20250227The inquiry into the future in the Arab world is rooted in its complex history and civilizational heritage, and cannot be understood without grasping its current situation and intellectual dichotomies. This article examines the challenges of futures studies in the Arab world, analyzing its relationship with history, civilization, and cultural legacy.<br>The findings indicate that since the encounter with Western civilization, the Arab world has faced issues such as geographic fragmentation, intellectual authoritarianism, and the dominance of history over thought. These factors, alongside the influence of foreign interventions and colonial projects, have hindered the formation of a coherent discourse for futures studies. Arab elites, despite efforts to outline future visions, have failed to achieve a common and practical outcome due to the lack of a strategic perspective and political constraints. The article emphasizes that futures studies in this region, rather than stemming from indigenous needs, have been influenced by external discourse, leading to a "colonization of the future." Consequently, the future of the Arab world remains ambiguous, necessitating a re-evaluation of intellectual and civilizational approaches to learn from its own history and move towards a clearer vision.<span lang="AR-SA">پرسش از آینده در جهان عرب، ریشه در تاریخ پیچیده و تمدنی این منطقه دارد و بدون شناخت موقعیت کنونی و دوگانگیهای فکری، قابل درک نیست. این مقاله به بررسی چالشهای آیندهپژوهی در جهان عرب پرداخته و رابطۀ آن را با تاریخ، تمدن و میراث فرهنگی تحلیل میکند. یافتهها نشان میدهند از زمان مواجهه با تمدن غرب، جهان عرب با مشکلاتی چون پراکندگی جغرافیایی، استبداد فکری و سلطۀ تاریخ بر اندیشه مواجه شده است. این عوامل همراه با تأثیر مداخله</span><span lang="AR-SA"></span><span lang="AR-SA">های خارجی و پروژههای استعماری مانع شکلگیری گفتمانی منسجم برای آیندهپژوهی شدهاند. نخبگان عرب اگرچه تلاشهایی برای ترسیم چشمانداز آینده انجام دادهاند، اما به دلیل نبود نگرش راهبردی و محدودیتهای سیاسی، به نتیجهای مشترک و عملی نرسیدهاند. مقاله تأکید میکند آیندهپژوهی در این منطقه، بیش از آنکه از نیازهای بومی سرچشمه بگیرد، تحت تأثیر گفتمان خارجی قرار گرفته و به «استعمار آینده» انجامیده است. در نتیجه آیندۀ جهان عرب همچنان مبهم مانده و نیازمند بازنگری در رویکردهای فکری و تمدنی است تا بتواند از تاریخ خود درس گرفته و بهسوی چشماندازی روشن حرکت کند.</span>https://cdrj.icro.ir/article_239365_af6b03821cc5f5b4ad9969abd4dc2f9d.pdf" انتشارات بین المللی الهدی وابسته به سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی "پژوهشنامه دیپلماسی فرهنگی30602420260220Co-cultural Relations between Afghan Nationals and Qom Citizensمناسبات همفرهنگی اتباع افغان در مواجهه با شهروندان قمی12916423937010.22034/cdrj.2025.553618.1058FAابوالحسنحسین زادهاستادیار گروه فرهنگ و رسانه دانشگاه علوم اسلامی شهید محلاتی قم، قم، ایران (نویسنده مسئول)0009-0000-6359-6188محمودکاویانیدانشآموختۀ کارشناسیارشد جامعهشناسی فرهنگی، دانشگاه علوم اسلامی شهید محلاتی قم، قم، ایران0009-0008-9555-954XJournal Article20251016The presence of Afghan immigrants in the city of Qom, has created many opportunities for interaction and integration due to historical, linguistic, and religious similarities, but on the other hand, it has brought with it numerous identity, cultural, and social challenges. The present study, with the aim of better understanding and facilitate the intercultural relations between Afghans and Qomi citizens, has utilized the theory of interculturality, which analyzes the behavior of minority groups in dealing with dominant groups in three main strategies (adaptation, compromise, separation) and at different levels (passive, active, hyperactive) In this study, Afghan immigrants were considered as a minority group and Qom citizens as the dominant group<span dir="RTL" lang="AR-SA">.</span>
The research method is descriptive-analytical and has a qualitative approach, and 30 Afghan immigrants living in Qom were interviewed using a phenomenological method to analyze their communication orientations based on Orb's theory. The results showed that Afghan immigrants adopt diverse communication orientations in their interactions with Qomi citizens. The approach of immigrants with a history and age with bitter memories is passive compromise. Younger individuals adopted approaches such as passive and active accommodation and passive and active adaptation. Newer generations are pursuing the above approaches or a new approach outside the approaches envisioned in Orb's theory of co-culturation under the title of complete adaptation. They are a generation that intends to build a convergent society. They are seeking a change in the type of attitude of the host society so that they can live better than their previous generations<span dir="RTL" lang="AR-SA">.</span>
<span lang="AR-SA">حضور مهاجران افغان در شهر قم، به دلیل اشتراکهای تاریخی، زبانی و مذهبی، ازیکسو فرصتهای تعامل و همگرایی ایجاد کرده و ازسویدیگر چالشهای هویتی، فرهنگی و اجتماعی فراوانی به همراه داشته است. پژوهش حاضر با هدف شناخت بهتر</span> <span lang="AR-SA">و تسهیل مناسبات میانفرهنگی افغانها و شهروندان قمی از نظریه همفرهنگی اورب که رفتار گروههای اقلیت در مواجهه با گروههای غالب را در سه استراتژی اصلی (انطباق، سازش، جداسازی) و در سطوح مختلف (منفعل، فعال، بیشفعال) تحلیل میکند، بهره برده است. در این پژوهش مهاجران افغان بهعنوان گروه اقلیت و شهروندان قمی بهعنوان گروه غالب در نظر گرفته شدند.</span>
<span lang="AR-SA">روش پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی و با رویکرد کیفی است. با روش پدیدارشناسانه با سی نفر از مهاجران افغان مقیم قم مصاحبه شد تا جهتگیریهای ارتباطیشان بر اساس نظریۀ اورب تحلیل شود. نتایج نشان داد مهاجران افغان در تعامل با شهروندان قمی جهتگیریهای ارتباطی متنوعی اتخاذ میکنند. رویکرد مهاجران با سابقه و سن بالا و با تجربۀ خاطرات تلخ، سازشکارانه از نوع منفعل است. افراد کمسنتر، رویکردهایی چــون سـازش منفعل و فعال و انطباق منفعل و فعال را پیش گرفتند. نسلهای جدیدتر در پی رویکردهای فوق یا رویکرد جدید خارج از رویکردهای متصور در نظریۀ همفرهنگی اورب و با عنوان انطباق کامل هستند؛ نسلی که قصد ساختن جامعهای همگرا دارنـد، آنها بهدنبال تـحول در نـوع نـگرش جامعۀ میزبان هستند تا بتوانند بهتر از نسلهای پیشینشان زندگی کنند.</span>
<br><br><br><br><br>https://cdrj.icro.ir/article_239370_c598a912458262d06fdde4e3155ae36b.pdf" انتشارات بین المللی الهدی وابسته به سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی "پژوهشنامه دیپلماسی فرهنگی30602420260220Systematic Review of Research toward of Science and Technology Diplomacy in the Field of Branding (With Emphasis on Research Conducted in Publications of the Islamic Republic of Iran)مرور نظاممند پژوهشهای حوزه دیپلماسی علم و فناوری در راستای برندسازی(با تأکید بر پژوهشهای انجامشده در نشریههای جمهوری اسلامی ایران)16520223936710.22034/cdrj.2025.542181.1053FAحسنبشیراستاد دانشگاه امام صادق(ع) و عضو مدعو گروه مطالعات جهان، فرهنگستان علوم ایران، تهران، ایران (نویسنده مسئول)0000-0003-0793-6832سیدجوادحسینیپژوهشگر پژوهشکدۀ مطالعات زن و خانواده، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران0009-0000-6497-2667سید مرتضیاسماعیلیطبااستادیار گروه مدیریت رسانه، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران0009-0000-0616-184xJournal Article20250819Science and technology diplomacy, as an interdisciplinary concept, has become one of the key axes in international relations in the last decade, which has the potential to brand countries. This field encompasses topics from political science, sociology, communication sciences, law, psychology, economics, and international relations, and its goal is to identify issues and provide solutions to address research shortcomings, policy-making, and strengthen branding. This study, using a systematic review method, has categorized the research conducted and analyzed the issues raised in each category. The study is applied in terms of purpose and is a combination of quantitative and qualitative methods in terms of data, and was conducted using data extracted from Iranian publications. The results indicate a variety of theoretical approaches and research methods, including the use of statistical methods and content analysis. The significant growth of articles in this field in the last two decades, especially with the participation of young researchers in various fields, indicates the increasing attention to this issue in the direction of branding. The content analysis of the studies identified five main categories: influential causes, what (nature), why (objectives), how (implementation considerations), and impact (consequences). Despite the progress of the literature in this field, the lack of a unified theoretical framework remains the main challenge in understanding and implementing science and technology diplomacy and branding.<span lang="AR-SA">دیپلماسی علم و فناوری بهعنوان مفهومی میانرشتهای، در دهۀ اخیر به یکی از محورهای کلیدی در روابط بینالملل و سیاستگذاری علمی تبدیل شده که ظرفیت برندسازی کشورها را دارد. این حوزه موضوعاتی از علوم سیاسی، جامعهشناسی، علوم ارتباطات، حقوق، روانشناسی، اقتصاد و روابط بینالملل را دربرمیگیرد و هدف آن شناسایی مسائل و ارائۀ راهکارهایی برای رفع کاستیهای پژوهشی، سیاستگذاری و تقویت برندسازی است. پژوهش حاضر با بهرهگیری از روش مرور نظاممند، به طبقهبندی تحقیقات انجامشده و تحلیل موضوعهای مطرحشده در هر دسته پرداخته است. این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر دادهها ترکیبی از روشهای کمّی و کیفی است که با استفاده از دادههای استخراجشده از نشریههای داخلی ایران انجام شده است.</span><br><span lang="AR-SA">نتایج نشاندهندۀ تنوع رویکردهای نظری و روشهای پژوهشی شامل نمونهگیری کمّی و کیفی و بهرهگیری از روشهای آماری و تحلیل مضمون است. رشد چشمگیر مقالات این حوزه در دو دهۀ اخیر، بهویژه با مشارکت پژوهشگران جوان در رشتههای مختلف، نشاندهندۀ توجه فزاینده به این موضوع در راستای برندسازی است. تحلیل مضمون پژوهشها پنج مقولۀ اصلی را شناسایی کرد: علل تأثیرگذار، چیستی (ماهیت)، چرایی (اهداف)، چگونگی (ملاحظات پیادهسازی) و تأثیر (پیامدها). باوجود پیشرفت ادبیات این حوزه، فقدان چهارچوب نظری یکپارچه همچنان چالش اصلی در فهم و اجرای دیپلماسی و برندسازی علم و فناوری است. یافتههای این پژوهش میتواند مبنایی برای تدوین راهبردهای جامع در بهرهگیری از ظرفیتهای علمی و فناورانه در سطوح ملی و فراملی فراهم کند و جایگاه علمی کشور را در جهت برندسازی آن در سطح جهانی ارتقا دهد.</span><br><br>نتایج فراتحلیل نشاندهنده تنوع رویکردهای نظری و روشهای پژوهشی، شامل نمونهگیری کمی و کیفی و بهرهگیری از روشهای آماری و تحلیل مضمون است. رشد چشمگیر مقالات این حوزه در دو دهه اخیر، بهویژه با مشارکت پژوهشگران جوان در رشتههای مختلف، نشاندهنده توجه فزاینده به این موضوع در راستای برندسازی است. تحلیل مضمون پژوهشها پنج مقوله اصلی را شناسایی کرد: علل تأثیرگذار، چیستی (ماهیت)، چرایی (اهداف)، چگونگی (ملاحظات پیادهسازی) و تأثیر (پیامدها). با وجود پیشرفت ادبیات این حوزه، فقدان چارچوب نظری یکپارچه همچنان چالش اصلی در فهم و اجرای دیپلماسی و برندسازی علم و فناوری است. یافتههای این پژوهش میتواند مبنایی برای تدوین راهبردهای جامع در بهرهگیری از ظرفیتهای علمی و فناورانه در سطوح ملی و فراملی فراهم کند، جایگاه علمی کشور را در جهت برندسازی آن در سطح جهانی ارتقا دهد.https://cdrj.icro.ir/article_239367_c3dfb9154c2514df55550d1efdda1dd7.pdf